Centra historyczne

Mimo, że gminy i miasta na terenie Euroregionu Silesia zostały bezlitośnie doświadczone przez II wojnę światową (zwłaszcza pod jej koniec przy tzw. operacji ostrawsko-opawskiej) i następnie przez pozbawioną szacunku dla historii powojenną odbudowę, wciąż czuje się tu „genius loci" historycznych miast. Na terenie Euroregionu Silesia znajduje się najwięcej miejskich stref zabytkowych i obszarów chronionych w całym kraju morawsko-śląskim.

Miasto Opawa, "biała perła Śląska", powstało przed 1224 rokiem i przez jego historyczne centrum - Dolny i Górny Rynek przechodziły ważne szlaki kupieckie. Już średniowieczne osadnictwo skupiało się właśnie wokół wspomnianych rynków, które dziś są częścią zabytkowej strefy miejskiej. Na Górnym Rynku (Horním náměstí) wznosi się charakterystyczny symbol miasta - wieża miejska zwana Hláską (wieżą strażniczą, sygnalizacyjną). Pierwotna drewniana wieża, z której ogłaszano alarm w razie pożaru, obwieszczano rozpoczęcie targów i uroczystych zgromadzeń, została zmieciona przez wichurę. Nową wieżę wzniósł opawski budowniczy Kryštof Prochhuber w latach 1614 - 1618. Obecnie budynek jest siedzibą Magistratu Miasta Opawy, swoją siedzibę ma tu także czeski sekretariat Euroregionu Silesia. Naprzeciwko Hláski wznosi się konkatedra Wniebowzięcia Marii Panny, która jest najwspanialszym zabytkiem gotyckim wybudowanym przez zakon rycerzy niemieckich. Pierwsza wzmianka o tym kościele pochodzi z 1216 roku. Dzisiejszy kościół kapitularny, który powstał w XIV wieku, jest przykładem północnoniemieckiego gotyku, charakteryzującego się wznoszeniem budowli z palonych cegieł, gdzie jest widoczny wpływ Wrocławia. W bliskim sąsiedztwie konkatedry stoi budynek Teatru Śląskiego, pod który kamień węgielny został położony 1 maja 1804 roku.

Miejski, zabytkowy obszar chroniony Nowy Jiczin należy do najpiękniejszych tego typu obszarów zabytkowych naszego kraju. Jego sercem jest kwadratowy rynek w samym centrum miasta z wieloma zabytkowymi kamienicami i podcieniami po wszystkich czterech stronach rynku. Częścią historycznego jądra jest także Žerotínský zámek, będący siedzibą Muzeum Novojičínska. Zabytkowe centrum otacza ze wszystkich stron Okružní třída (Aleja Okrężna), która w odróżnieniu od historycznego jądra jest świadectwem gospodarczego i kulturalnego rozwoju miasta na przełomie XIX i XX wieku.

Historyczne centrum miasta Fulnek zostało bardzo poważnie zniszczone przez wielki pożar w czasie walk wyzwoleńczych pod koniec wojny w maju 1945 roku. Dominujące obiekty miasta nie zostały wprawdzie dotknięte walkami, zniknęły jednak wszystkie kamienice przy rynku i większość domów przy pozostałych, przyległych ulicach. Po uprzątnięciu ruin pozostała tylko wieża ratuszowa i ściana frontowa kamienic zabudowy północnej. Później zniszczony środek miasta odbudowano według projektu architekta z Brna Z. Sedláčka z roku 1948. Rynek został zabudowany tylko z trzech stron, strona południowa pozostała wolna, co pozwoliło na wyeksponowanie tam jako punktu dominującego kościoła, zieleni parkowej i górującego nad miastem pałacu. Fulnek jest jedynym morawskim miastem, zniszczonym przez wojnę, gdzie dzięki podejściu z wyczuciem do nowej zabudowy osiągnięto korzystny efekt.

Jądro miejskiej strefy zabytkowej miasta Odry stanowi rynek z renesansowymi kamienicami, z rzeźbą Wniebowzięcia Marii Panny z 1785 roku i ze wspaniałą neoklasycystyczną fontanną z 1897 roku. Częścią strefy zabytkowej są także pozostałości średniowiecznych umocnień z półokrągłą basztą z XV wieku.

Miasto Hlučín (Hulczyn) zostało założone na równinnym terenie w drugiej połowie XIII wieku. Podstawową część jego owalnego planu stanowi prostokątny rynek. Głównymi obiektami dominującymi są przede wszystkim kościół farny z wieżą, ponadto trójskrzydłowy, pierwotnie renesansowy pałac i ratusz. Do dziś zachowały się fragmenty średniowiecznych fortyfikacji, łącznie z zespołem baszt.

Ciekawe miejsca nowoczesnej historii można znaleźć na terenie miasta Ostrawy, gdzie znajdują się cztery miejskie strefy zabytkowe. Największą strefę zabytkową w kraju morawsko-śląskim stanowi centrum Morawskiej Ostrawy. Znajdziemy tu wyjątkowy przegląd architektury i urbanistyki z przełomu XIX i XX wieku. Na Masarykově náměstí (placu Masaryka) znajduje się wiele ciekawych budowli, np. budynek Starego Ratusza, w którym swoją siedzibę ma dziś Muzeum Ostrawskie. Ważną częścią tej zabytkowej strefy są także inne place Ostrawy, np. secesyjne Jiráskovo náměstí, zwane też Kurzym Rynkiem, Smetanovo náměstí, którego punkt dominujący stanowi budynek Teatru Antonína Dvořáka, náměstí Dr. E. Beneše z pałacem Elektra i pałacami bankierskimi, czy Prokešovo náměstí, gdzie usytuowany jest budynek Nowego Ratusza z wieżą widokową. Jednolity zespół miejski, wybudowany w stylu socrealu, jak w skrócie nazywa się w architekturze styl realizmu socjalistycznego z lat 50. XX wieku, można znaleźć w Ostrawie-Porubie. Na wizerunku przyszłego osiedla swoje piętno odcisnęła także czeska historia, na przykład poprzez renesansowe sgraffito, rzeźby i inne zdobnictwo na domach. Zdobienia musiały jednak uwzględniać wymagania epoki, dlatego zamiast aniołków na ścianach domów są dzieci i robotnicy. Wiele domów w Porubie ma nad wejściami swoje godła, jakby architekci wierzyli w powrót rzemieślników i małych firm. Słynny Oblouk (Łuk) miał stanowić wejście do centrum osiedla. Nowo wybudowane miasto zamknięte w formach eklektyzmu i secesji zgodnie z projektem Camillo Sittego, znanego austriackiego urbanisty i architekta, można znaleźć w Ostrawie - Přívoze. Równie interesująca jest zabytkowa strefa w Ostrawie - Vítkovicach. Pierwsza udokumentowana pisemna wzmianka o wsi nazywającej się Witchendorf pochodzi z 1357 roku. Dla historii małej wioski, która miała około 200 mieszkańców, decydującym kamieniem milowym stał się rok 1828, gdy postanowiono wybudować w Vítkovicach zakład hutniczy. Nowo wybudowane miasto fabryczne w ogrodach odznacza się jednolitą, charakterystyczną cechą wszystkich budynków - surowym, nieotynkowanym murem.

 
 
 
Česky Polski English
copyright © Euroregion Silesia 2004-2019 | kontakty